नमस्कार शेतकरी मित्रहो! 'Agrodhan' मध्ये तुमचे स्वागत आहे.

MahaDBT Farmer Scheme

शेतकरी दादांनो, बैलांच्या जोडीने शेती करणे आता काळाच्या ओघात परवडत नाही, हे आपण सर्वजण जाणतो. मजुरांची टंचाई आणि वाढलेला खर्च यामुळे प्रत्येक शेतकऱ्याचे स्वप्न असते की, आपल्या दारात एक स्वतःचा ट्रॅक्टर असावा. पण ट्रॅक्टरच्या वाढत्या किंमतीमुळे (६ ते ८ लाख रुपये) हे स्वप्न पूर्ण करणे सर्वसामान्य शेतकऱ्याला कठीण जाते.

अशा वेळी आपण सरकारकडे आशेने पाहतो. गेल्या काही वर्षांपासून आपण 'महाडीबीटी शेतकरी योजना' (MahaDBT Farmer Scheme) पोर्टलवर अर्ज करत होतो. पण तिथे 'लॉटरी पद्धत' (Lottery System) असल्याने अर्ज करूनही २-२ वर्षे नंबर लागत नव्हता. नशिबाचा खेळ असल्याने अनेक गरजू शेतकरी वंचित राहत होते.

पण आता थांबा! ट्रॅक्टर अनुदान योजना २०२६ मध्ये महाराष्ट्र सरकारने एक ऐतिहासिक आणि शेतकऱ्यांच्या फायद्याचा निर्णय घेतला आहे. आता लॉटरीची कटकट पूर्णपणे बंद झाली असून 'प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य' (First Come, First Served) या तत्त्वावर अनुदान दिले जाणार आहे.

आजच्या या लेखात आपण पाहणार आहोत की, हे १.२५ लाखांचे अनुदान मिळवण्यासाठी अर्ज कसा करायचा? कागदपत्रे कोणती लागतील? आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे तुमचा अर्ज मंजूर होण्याची गॅरंटी कशी वाढवायची? चला तर मग, सविस्तर माहिती घेऊया.


१. 'आधी या, आधी मिळवा' (First Come First Served) नियम नक्की काय आहे?

शेतकरी मित्रांनो, ही बातमी तुमच्यासाठी खूप महत्वाची आहे. डिसेंबर २०२५ मध्ये कृषी विभागाने कृषी यांत्रिकीकरण योजनेचे नियम बदलले आहेत.

  • जुनी पद्धत: यापूर्वी तुम्ही कधीही अर्ज केला तरी चालत असे. त्यानंतर संगणकाद्वारे लॉटरी काढली जायची. त्यात ज्याचे नाव येईल, त्यालाच अनुदान मिळत असे.
  • नवीन पद्धत (२०२६): आता 'लकी ड्रॉ' बंद झाला आहे. आता जो शेतकरी महाडीबीटी पोर्टलवर (MahaDBT Portal) सर्वात आधी अर्ज सबमिट करेल आणि फी भरेल, त्याचा विचार सर्वात आधी केला जाईल.

सोप्या भाषेत सांगायचे तर: समजा, तुमच्या तालुक्यासाठी ट्रॅक्टरचे १० लक्ष्यांक (Target) आले आहेत. तर पोर्टलवर ज्या पहिल्या १० शेतकऱ्यांनी अचूक अर्ज भरले आहेत, त्यांनाच थेट पूर्वसंमती (Pre-Sanction) मिळणार. ११ व्या शेतकऱ्याला वेटिंगवर राहावे लागेल.
त्यामुळे, या योजनेत आता 'वेळेला' खूप महत्त्व आहे. निधी संपला की अर्ज बंद होऊ शकतात, म्हणून लवकरात लवकर अर्ज करणे गरजेचे आहे.


२. ट्रॅक्टर सबसिडी महाराष्ट्र: तुम्हाला किती पैसे मिळणार? (Subsidy Calculation)

केंद्र सरकारची SMAM योजना (Sub-Mission on Agricultural Mechanization) आणि राज्य सरकारची कृषी यांत्रिकीकरण योजना यांच्या माध्यमातून हे अनुदान दिले जाते. अनुदानाची रक्कम ही तुमची जात (Category) आणि ट्रॅक्टरची ताकद (Horsepower - HP) यावर अवलंबून असते.

खालील तक्त्यात दिलेली रक्कम समजून घ्या:

ट्रॅक्टरचा प्रकार (HP) अनुसुचित जाती/जमाती (SC/ST) व महिला शेतकरी (५०% अनुदान) सर्वसाधारण प्रवर्ग (Open/OBC) (४०% अनुदान)
८ ते २० HP (लहान ट्रॅक्टर) जास्तीत जास्त रु. १,००,०००/- जास्तीत जास्त रु. ७५,०००/-
२० ते ४० HP (मध्यम ट्रॅक्टर) जास्तीत जास्त रु. १,२५,०००/- जास्तीत जास्त रु. १,००,०००/-
४० ते ७० HP (मोठा ट्रॅक्टर) जास्तीत जास्त रु. १,२५,०००/- जास्तीत जास्त रु. १,००,०००/-
पॉवर टिलर (८ HP पेक्षा जास्त) जास्तीत जास्त रु. ८५,०००/- जास्तीत जास्त रु. ७०,०००/-

महत्वाची टीप:
हे अनुदान ट्रॅक्टरच्या 'Basic Price' वर मिळते. उदा. जर ट्रॅक्टरची किंमत ६ लाख असेल आणि जीएसटी १ लाख असेल, तर अनुदान फक्त ६ लाखांवर मोजले जाईल. जीएसटीची रक्कम शेतकऱ्याला स्वतः भरावी लागते.


३. अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे तयार ठेवावीत? (Documents Required)

अर्ज करताना धावपळ होऊ नये म्हणून खालील कागदपत्रे आताच स्कॅन करून मोबाईलमध्ये किंवा पेन ड्राईव्हमध्ये ठेवा:

  1. आधार कार्ड: (तुमचा मोबाईल नंबर आधारशी लिंक असणे अत्यंत गरजेचे आहे, कारण OTP त्याच नंबरवर येतो).
  2. ७/१२ उतारा: (हा उतारा ६ महिन्यांच्या आतील आणि अद्ययावत असावा).
  3. ८-अ चा उतारा: (एकूण धारण क्षेत्र समजण्यासाठी).
  4. जातीचा दाखला: (फक्त अनुसुचित जाती SC आणि अनुसुचित जमाती ST प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी).
  5. कोटेशन (Quotation): तुम्ही ज्या कंपनीचा ट्रॅक्टर घेणार आहात (उदा. महिंद्रा, जॉन डिअर, स्वराज इ.), त्यांच्या अधिकृत शोरूममधून घेतलेले दरपत्रक.
  6. बँक पासबुक: (बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असावे).
  7. हमीपत्र: (मी यापूर्वी १० वर्षात लाभ घेतला नाही, अशा आशयाचे हमीपत्र पोर्टलवर अपलोड करावे लागते).

४. अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Application Process)

शेतकरी मित्रांनो, तुम्ही स्वतः तुमच्या मोबाईलवरून किंवा गावातील CSC सेंटर (सेतू सुविधा केंद्र) वरून अर्ज करू शकता. प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:

स्टेप १: नोंदणी (Registration)

  • सर्वप्रथम mahadbt.maharashtra.gov.in या वेबसाईटवर जा.
  • 'नवीन अर्जदार नोंदणी' (New Applicant Registration) वर क्लिक करा.
  • आधार क्रमांक टाकून OTP व्हेरिफिकेशन करा आणि तुमचा 'User ID' व 'Password' तयार करा.

स्टेप २: प्रोफाइल भरणे

  • लॉगिन केल्यावर 'My Profile' मध्ये तुमची वैयक्तिक माहिती, जमिनीचा तपशील (७/१२ नुसार) आणि पिकांची माहिती अचूक भरा.

स्टेप ३: योजना निवडणे

  • डॅशबोर्डवर 'कृषी यांत्रिकीकरण' (Agricultural Mechanization) हा पर्याय दिसेल, त्यावर 'Apply' करा.
  • मेनूमध्ये 'Tractor' हा घटक निवडा.
  • तुम्हाला किती HP चा ट्रॅक्टर घ्यायचा आहे, ती रेंज सिलेक्ट करा.

स्टेप ४: फी भरणे

  • माहिती भरून झाल्यावर २३.६० रुपये (GST सह) फी ऑनलाईन भरावी लागते.
  • फी भरल्याशिवाय तुमचा अर्ज 'सबमिट' होत नाही, हे लक्षात ठेवा.

५. अर्ज मंजूर होण्यासाठी 'या' चुका टाळा (Common Mistakes)

अनेक शेतकऱ्यांचे अर्ज किरकोळ चुकांमुळे बाद होतात. तुम्हाला जर ट्रॅक्टर अनुदान गमावायचे नसेल, तर खालील चुका टाळा:

  • चूक १: पूर्वसंमती (Pre-Sanction) मिळण्याआधीच ट्रॅक्टर खरेदी करणे.
    खरे सत्य: हे सर्वात महत्त्वाचे आहे! जोपर्यंत तुमच्या महाडीबीटी लॉग-इन मध्ये 'पूर्वसंमती पत्र' (Pre-Sanction Letter) जनरेट होत नाही, तोपर्यंत ट्रॅक्टर खरेदी करू नका. आधी खरेदी केल्यास अनुदान मिळत नाही.
  • चूक २: १० वर्षांची अट विसरणे.
    जर तुमच्या कुटुंबातील (रेशन कार्डवरील) कोणत्याही व्यक्तीने मागील १० वर्षांत कृषी विभागाच्या कोणत्याही योजनेतून ट्रॅक्टर घेतला असेल, तर तुम्ही पुन्हा पात्र ठरत नाही.
  • चूक ३: टेस्ट रिपोर्ट नसलेला ट्रॅक्टर निवडणे.
    केवळ सरकारमान्य आणि ज्यांचा 'Test Report' भारत सरकारने मंजूर केला आहे (उदा. बुधनी किंवा हिसार येथील संस्थेकडून), अशाच ट्रॅक्टरला अनुदान मिळते. चायनीज किंवा अज्ञात कंपनीचे ट्रॅक्टर घेऊ नका.

६. पूर्वसंमती मिळाल्यावर काय करावे? (Process after Selection)

जेव्हा तुमची निवड होईल (First Come First Served नुसार), तेव्हा तुमच्या मोबाईलवर SMS येईल. त्यानंतर काय करायचे?

  1. कागदपत्रे अपलोड करा: तुम्हाला ७/१२ आणि कोटेशन अपलोड करण्यासाठी ७ ते १० दिवसांचा वेळ दिला जाईल.
  2. पूर्वसंमती पत्र: कागदपत्रे तपासल्यावर तुम्हाला पूर्वसंमती पत्र मिळेल.
  3. खरेदी करा: हे पत्र मिळाल्यावर ३० दिवसांच्या आत तुम्हाला ट्रॅक्टर खरेदी करायचा आहे आणि पूर्ण बिल पोर्टलवर अपलोड करायचे आहे.
  4. मौका तपासणी (Spot Verification): कृषी अधिकारी तुमच्या घरी येऊन ट्रॅक्टरसोबत तुमचा फोटो (Geo-tagged Photo) काढतील आणि चेसी नंबर (Chassis Number) तपासतील.
  5. पैसे जमा: ही सर्व प्रक्रिया झाल्यावर अनुदानाची रक्कम थेट तुमच्या आधार लिंक बँक खात्यात जमा होईल.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्रश्न १: माझ्याकडे फक्त २ एकर जमीन आहे, मला ट्रॅक्टर अनुदान मिळेल का?
उत्तर: होय, नक्कीच मिळेल. ट्रॅक्टर अनुदानासाठी कमीत कमी जमिनीची अट नाही. उलट अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना प्राधान्य दिले जाते.

प्रश्न २: मी सेकंड हँड (जुना) ट्रॅक्टर घेतला तर सबसिडी मिळेल का?
उत्तर: नाही. ट्रॅक्टर अनुदान योजना फक्त 'नवीन' (Brand New) ट्रॅक्टर खरेदीसाठीच लागू आहे. जुना ट्रॅक्टर घेतल्यास एक रुपयाही मिळणार नाही.

प्रश्न ३: जर मी एससी (SC) प्रवर्गातून अर्ज केला, पण जातीचा दाखला नसेल तर काय होईल?
उत्तर: तुमचा अर्ज बाद होईल. जर तुमच्याकडे जातीचा दाखला नसेल, तर तुम्ही 'सर्वसाधारण' (Open) प्रवर्गातून अर्ज करावा, तिथे दाखल्याची गरज नसते, पण अनुदान ४०% मिळेल.

निष्कर्ष (Conclusion)

शेतकरी दादांनो, ट्रॅक्टर अनुदान योजना २०२६ ही तुमच्यासाठी एक सुवर्णसंधी आहे. 'लॉटरी'ची अनिश्चितता आता संपली आहे. आता चेंडू तुमच्या कोर्टात आहे. जो शेतकरी तत्परता दाखवेल आणि आजच अर्ज करेल, त्याच्या दारात नवीन ट्रॅक्टर नक्कीच उभा राहील.

१.२५ लाख रुपये ही काही लहान रक्कम नाही. त्यामुळे आळस करू नका. आजच आपले कागदपत्रे घेऊन जवळच्या CSC केंद्रावर जा आणि अर्ज दाखल करा.

माझे स्पष्ट मत (Expert Opinion):

सरकारने 'लॉटरी पद्धत' बंद करून 'प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्य' हा घेतलेला निर्णय नक्कीच स्वागतार्ह आहे. यामुळे नशिबावर अवलंबून राहण्यापेक्षा, जो शेतकरी खरोखर गरजू आणि तत्पर आहे, त्याला न्याय मिळेल.

पण यात एक धोकाही आहे. या नवीन नियमामुळे आता 'वेगाची स्पर्धा' सुरू होईल. ज्याच्याकडे योग्य माहिती आहे आणि ज्याची कागदपत्रे तयार आहेत, तोच बाजी मारेल. माझे तुम्हाला हेच सांगणे आहे की, केवळ अनुदानासाठी ट्रॅक्टर घेऊ नका, तर तुमची गरज ओळखा. आणि जर खरोखर घ्यायचा असेल, तर 'उद्या करू' हा आळस सोडा आणि आजच अर्ज भरा. कारण इथे संधी पुन्हा दार ठोठावणार नाही.

तुम्हाला अर्जाबद्दल किंवा योजनेबद्दल काही अडचण येत आहे का? खाली कमेंट बॉक्समध्ये (Comment) तुमचा प्रश्न विचारा. आम्ही तुम्हाला नक्की मदत करू.

(ही माहिती तुमच्या गावातील व्हॉट्सॲप ग्रुपवर नक्की शेअर करा, जेणेकरून एकाही शेतकऱ्याची संधी हुकणार नाही!)

अधिकृत संकेतस्थळ: mahadbt.maharashtra.gov.in

अधिक वाचा : PM Kusum Yojana 2026: नवीन कोटा, अर्ज आणि लाभार्थी यादी - संपूर्ण माहिती